Chiến tranh thế giới 1

      63

Chiến tranh nhân loại thứ nhất, còn được gọi là Đại chiến nhân loại lần sản phẩm nhất, Đệ nhất ráng chiến hay cố chiến I là một cuộc chiến tranh chũm giới ra mắt từ ngày 28 tháng 7 năm 1914 mang đến ngày 11 tháng 11 năm 1918. Trận đánh tranh này là một trong những sự khiếu nại có tác động nhất trong lịch sử hào hùng thế giới.

Bạn đang xem: Chiến tranh thế giới 1

*

Chiến tranh nhân loại thứ nhất, nói một cách khác làĐại chiến quả đât lần vật dụng nhất,Đệ nhất cầm chiếnhayThế chiến Ilà một cuộcchiến tranh nỗ lực giớidiễn ra từ bỏ ngày28 tháng 7năm1914đến ngày11 mon 11năm1918.

Cuộc chiến tranh này là trong số những sự kiện có ảnh hưởng nhất tronglịch sử nuốm giới. Đây là cuộc chiến tranh có chiến trường chính bao che khắpchâu Âuvà tác động ra toàn nạm giới, thu hút tất cả những cường quốcchâu ÂuvàBắc Mỹvào trận chiến với con số người bị tiêu diệt trên 19 triệu người, đồng thời có sức tiêu diệt và tác động về vật chất lẫn ý thức củanhân loạirất sâu sắc và thọ dài. Không giống với các cuộcchiến tranhtrước đó, bạn Âu châu buộc phải chiến đấu cả trên mặt trận lẫn sinh sống hậu phương.Phụ nữphải làm việc thaynam giới, đồng thời sự trở nên tân tiến của công nghệ cũng có ảnh hưởng đến đặc điểm chiến tranh; có thể thấy sự kết quả củakhông quânvàxe tăngtrong chiến đấu kể từ cuộc Đại chiến này.Chiến tranh chiến hàogắn ngay lập tức với cuộc Đại chiến nhân loại lần đầu tiên trong thời gian đầu của nó.

Đây là trận đánh giữa pheHiệp Ước(chủ yếu làAnh,Pháp,Ngavà kế tiếp làHoa Kỳ,Brasil) với pheLiên minh Trung tâm(chủ yếu đuối làĐức,Áo-Hung,BulgariavàOttoman). Cuộc chiến bước đầu vớiVụ sát hại thái tử Áo-Hung, dẫn tới sự việc Áo - Hung tuyên chiến vớiSerbia.Sự khiếu nại này được tiếp liền bởi việcHoàng đế ĐứclàWilhelm IItruyền lệnh cho các tướng lĩnh gửi quân tấn côngBỉ,LuxembourgvàPháp, theokế hoạch Schlieffen.Hơn 70 triệu quân nhân được huy động ra trận chiến, trong các đó gồm 60 triệu con người Âu châu, trong 1 trong những những trận chiến tranh lớn nhất trong định kỳ sử.Trong cuộc chiến tranh kinh hoàng này,Pháplà nước chịu tổn thất nặng nề nề hơn hết và trọn vẹn bị kiệt quệ, dẫn đến việc đại bại của họ trong các cuộc chiến tranh về sau.Những trận đánh quyết liệt nhất trong trận chiến tranh quả đât lần trước tiên cũng diễn ra trên đấtPháp. Một trận đánh đáng lưu giữ của cuộc Đại chiến là tạiVerduncùng năm đó, khi quân Đức tấn côngthành cổ VerduncủaPháp, tuy thế không thành công.Tuy nhiên, cuộc chiến đẫm máu nhất là tạisông Somme(1916), khi liên quânAnh-Phápđánh bất phân chiến thắng bại với quân Đức, trong lúc chiến dịch quân sự lớn nhất làCuộc tổng tiến công của Brusilov, khi quân Nga đánh bại liên quân Áo-Hung cùng Đức.

Tất cả nhữngđế quốcquân chủ(trừĐế quốc Anh) đông đảo sụp đổ trong trận đánh tranh này. ĐảngBolsheviklên thế quyền tại nướcNgasau cuộcCách mạng mon Mườilật đổNga hoàng, trong những khi việc Đức chiến bại lại tạo điều kiện choĐức Quốc Xãlên cụ quyền dựa vào biết khai thác tâm lý bất mãn của tín đồ dân.Tuy nướcĐứcthua cuộc tuy vậy vềthương mạivàcông nghiệphọ không bị tổn sợ hãi gì lớn,vì thế về phần đông mặt này họ đã chiến thắng cuộc Chiến tranh thế giới lần thiết bị nhất.

Không một nướcchâu Âunào thiệt sự thắng lợi cuộc chiến tranh này, tất cả đều chịu tổn sợ hãi nặng nài về bạn và của. Sauchiến tranh,châu Âulâm vào tình trạngkhủng hoảngvà hồ hết cao tràochủ nghĩa dân tộctrỗi dậy ở các nước bại trận.Điển hình là tạiThổ Nhĩ Kỳ, bão táp phong tràoCách mạng giải hòa Dân tộcrầm rộ, đưa dân tộc này dần dần hồi phục, với buộc phe Hiệp Ước phải xóa bỏ những điều khoản khắc nghiệt sau khi trận chiến tranh thế giới lần trước tiên chấm dứt.Nước duy nhất không bị hủy hoại mà còn nhận được lợi nhuận béo từ trận đánh này làHoa Kỳ, nó đang tạo đk cho nước này thừa trên những nướcchâu Âuvềkinh tếkể trường đoản cú sau cuộc chiến.

Trước đây ở các nước nóitiếng Anhdùng trường đoản cú "Đại chiến" (Great War). Vàithập kỷsau, tên gọiChiến tranh thế giới lần trang bị nhất(World War I) mới được áp dụng để rành mạch với cuộcChiến tranh thế giới thứ hai.Đương thời, nó nói một cách khác với cái thương hiệu "Cuộc chiến tranh hoàn thành mọi trận chiến tranh" (The war to end all wars) vì quy mô cùng sự tàn phá khủng ghê nó gây ra.Chính những vấn đề liên quan lại tớiHoà mong Versailles 1918đã để cho cuộcChiến tranh thế giới thứ haibùng nổ.

*

(Ảnh: các nước tham chiến sinh hoạt châu Âu)

Mục đích

Đây là một cuộc chiến để lập lại đơn nhất tự nhân loại mới, nó làm cho sụp đổ 4đế chếhùng mạnh của châu Âu và quả đât lúc kia làĐế quốc Nga,Đế chế Đức,Đế quốc Áo-HungvàĐế quốc Ottoman, làm biến đổi sâu sắc bộ mặt của châu Âu và cụ giới. Mặc dù nhiên mặc dù là cuộc chiến đẫm huyết và quyết liệt như vậy nhưng cuộc chiến này sẽ không xử lý được các mâu thuẫn căn cơ và "thế giới mới" mà lại nó tạo thành còn đặt châu Âu và quả đât trước các vấn đề và mâu thuẫn khác còn trầm trọng hơn như phát sinh công ty nước theoChủ nghĩa cộng sảntạiNga,Chủ nghĩa quân phiệtvàChủ nghĩa phân phát xíttạiÝ,ĐứcvàNhật, sự phân chia cắt, xâm phạm quyền trường đoản cú quyết của những dân tộc... Những vấn đề đó sẽ dẫn cho bùng nổChiến tranh quả đât thứ hai. Đó là lý do một số nhà nghiên cứu và phân tích cho rằngChiến tranh nhân loại thứ haichỉ là sự việc nối tiếp của cuộc chiến tranh thế giới trước tiên sau gần hai mươi năm tạm nghỉ rước sức.

Chiến tranh thế giới trước tiên xảy ra thân 2 khối liên minh quân sự chiến lược được xuất hiện sauthế kỷ XIX: 1 bên là liên minh 3 đế quốcAnh-Pháp-Nga, hay được gọi là khối Hiệp ướcEntente ba bên(trongtiếng Phápententecó nghĩa là sự việc đồng thuận, hiệp ước) trong tương lai còn thêmHoa Kỳvà một số trong những nước khác tham gia; bên kia là pheLiên minh Trung tâm(Central Powers, hay còn được gọi là Liên minh 3 nước) tất cả Đức, Áo – Hung cùng Ottoman.

Tuy nhiên kế tiếp Ý chiến đấu bên phía Entente 3 mặt nhưng hợp thể Trung tâm lại sở hữu thêm đồng minh làĐế quốc OttomanvàBulgaria. Trong những khi vai trò của những đồng minh thiết yếu trong Entente 3 mặt khá đồng hầu hết trong bài toán gánh vác mức độ nặng cuộc chiến tranh thì ở mặt phía kết liên Trung trung ương vai trò các đồng minh đó là mờ nhạt hơn, chỉ Đức gồm vai trò trụ cột vì thực tiễn mâu thuẫn chủ yếu gây nên chiến tranh là gắn sát với ước mơ chính trị kinh tế tài chính của đế quốc Đức dịp đó. Thời điểm bấy giờ, 2 cường quốc quân sự hùng mạnh mẽ nhất của châu Âu là Đức và Anh.

Quy mô, tính chất

Về khía cạnhchính trị–quân sựđây là lần đầu tiên thế giới nghe biết 1 kiểuchiến tranh tổng lực,chiến tranh toàn diện. Chiến tranh diễn ra không những khốc liệt trên bộ, bên trên không, trên biển khơi mà những bên thực hiện bao vây bóp nghẹtkinh tếcủa nhau, đánh vào ý chí và khả năng chịu đựng của dân tộc, thử tháchtiềm lực tởm tếvà sức mạnh lòng tin của đối phương. Các cường quốc như Đế quốc Nga, Đế quốc Áo-Hung và Đế quốc Đức đã thất bại và sụp đổ mặc dù quân team của họ vẫn còn đấy hiện hữu (đặc biệtquân nhóm Đứcvẫn còn đang trên khu đất đối phương, và quân địch còn chưa xâm phạm tới cương vực của họ). Những nước này đã thua thảm trận vìxã hộikiệt sức, không thể kham nổi cuộc chiến tranh – 1 kiểuchiến tranh tiêu haovới cường độ cực cao, khiến cho chính phủ của mình bị các lực lượng trong nước lật đổ.

Chiến tranh thay giới thứ nhất diễn ra theo 1 kiểuchiến lượcchiến tranh hiện đại. Trước đây châu Âu đã từng có các cuộc chiến theoliên minhnhiều nước nhưChiến tranh Kế vị Tây Ban Nha,Chiến tranh Kế vị Áo,Chiến tranh Bảy năm,Chiến tranh Napoléon, v.v... Tuy vậy những cuộc chiến đó có công dụng chiến tranh nhờ vào vào 1 hoặc vài trận chiến lớn gồm tính quyết định diễn ra trong 1-2 ngày tại 1 điểm quyết chiến hoặc một vài chiến dịch trong vài tuần hoặc một vài ba tháng, các chuyển động chiến sự xen kẹt với hoà bình. Kết cục cuộc chiến tranh không triệt để: thất bại trận thì kýhoà ước nhượng bộ, hóng vài năm hồi sinh tiềm lực rồi lại tham chiến tiếp (điển ngoài ra các trận đánh thờiNapoléon I). Các trận đánh đó phụ thuộc vào rất nhiều, nếu như không nói là phần lớn, vào tài thao lược của phòng cầm quân. Còn tự nay, tính từ lúc Thế chiến I, lần thứ nhất nhân loại chứng kiến một kiểu chiến tranh lâu dài, quy mô, huỷ diệt. Chiến sự giàn trải trên mọi chiến trường, mọi cả châu lục. Vai trò cá thể của thống soái trong chiến tranh bị giảm bớt mà tiềm lực kinh tế tài chính và ý chí, sức mạnh lòng tin của nước nhà nổi lên là nguyên tố quyết định.

Xem thêm:

Trên chiến trường về điều tỉ mỷ thuần tuý quân sự đấy là một trận đánh tranh vẫn có những đặc trưng hiện tại đại: quân nhóm làquân đội đông đảo. Lần thứ nhất trên nhân loại chiến tranh theo chiến thuậtđội hình tản máckhông còn các khối quân lực xếp hàngtấn côngvàphòng thủtheođội hình ô vuôngdày đặc rất đặc trưng của mọi trận chiến tranh trước đây. Trận đánh tranh này đặc thù áp đảo bởi hình thứcchiến tranh trận địamà nổi bật nhất là khối hệ thống chiến hào trở thành phương tiện đi lại phòng thủ bao gồm yếu, thành quáchpháo đàiđã không thể vai trò chống ngự quan trọng đặc biệt nữa. Các bên phòng ngự trongchiến hàovới hệ thống ụsúng máy,dây thép gai,bãi mìnvàtrận địa pháodày đặc vớichiến tuyếnngăn song giữa 2 phía đối địch.Chiến tranh trận địahaychiến tranh chiến hàoở thời kỳ đó thường có đặc điểm là khôn cùng khó tấn công và rất dễ phòng thủ nên cuộc chiến tranh có diễn biến lờ đờ ít năng động, ít có các chiến thắng quân sự dứt khoát. Kết cục chiến tranh phụ thuộc vào vào sự chịu đựng đựng dẻo dai của các bên đối kháng so với gánh nặng nề chiến tranh tiêu hao tổng lực.

Trong lực lượng Hiệp Ước, Anh-Pháp với Nga chia sẻ gánh nặng trĩu chiến tranh tương đối đồng đều trong những khi phe hợp thể chỉ có thể trông cậy vào nước Đức là chủ yếu.

Nguyên nhân, thực chất chiến tranh

Sự câu hỏi Đại công tước đoạt (tiếng Đức:Erzherzog, giờ Anh:Archduke)Franz Ferdinand của Áo - Hungbị một phần tửdân tộc công ty nghĩangườiSerbiatên làGavrilo Principám gần kề tạiSarajevovào ngày28 tháng 6năm1914được xem là khởi mối cung cấp của cuộc nắm chiến này, nhưng thực chất đó chỉ nên "giọt nước tràn ly". Vụ giết hại thái tử Áo-Hung chỉ là mẫu cớ để những bên phê chuẩn khai chiến sau một thời gian dài chạy đua trang bị nhằm sẵn sàng chiến tranh. Chiến tranh là "phải nổ ra" do xích míc giữa các tổ quốc ở châu Âu đã chín muồi, những bên tham chiến từ bỏ trước đó khá lâu vẫn có các mâu thuẫn đơn với nhau, và mong muốn triệt hạ nhau bằng quân sự để phân loại lại cầm cố giới.

Nguyên nhân và thực chất của cuộc chiến tranh này là khôn xiết phức tạp, đa diện, nhưng có thể được tổng kết như sau:

Chủ nghĩa đế quốc và sự giành giật thuộc địa

Leninvà số đông ngườiBolshevik, cùng một phần lớn phần lớn ngườixã hội chủ nghĩacủa châu Âu phân tích tất cả cơ sở rằng chiến tranh là xích míc của sự phát triển của các nướcchủ nghĩa đế quốccầm đầu nghỉ ngơi châu Âu và cuộc chiến tranh có tính chấtchiến tranh đế quốc: đó là trận đánh nhằm tranh giành, phân chia lạithuộc địagiữa những nướcđế quốc, là trận đánh tranh phi nghĩa với tất cả các phe tham chiến.

Tranh biếm họa về những nướcAnh,Đức,Nga,Pháp, vàNhậttranh nhau chiếmthuộc địaởTrung Quốc. Trong bức tranh, vua nước ĐứcWilhelm II(đội mũ chóp nhọn) tỏ thái độ chán ghét rõ ràng vớinữ hoàng AnhVictoria

Theo so với củaLenin, tại sao chiến tranh bắt nguồn ngay lập tức từ giữathế kỷ XVI: ở thời gian này, những nướcchâu Âubắt đầu hình thànhChủ nghĩa tư bản. Để search kiếm tài nguyên với lợi nhuận, các nướcthực dânchâu Âubắt đầu bành trướng lãnh thổ, rước quân xâm chiếm các nướcchâu Á,châu Phiđể biến các nước này thànhthuộc địa. Đến cuốithế kỷ XIX, về cơ bạn dạng thì tất cả châu Á, châu Phi đã bị biến thành thuộc địa. Dẫu vậy sự phân chia thuộc địa giữa các nước châu Âu là khôn cùng không đồng đều.Anh-Pháplà 2 nước vẫn xâm chiếmthuộc địatừ hơi sớm nên sở hữu được rất những thuộc địa, vào khi các nước châu Âu khác thì chiếm lĩnh được ít hơn nhiều.

Đến cuốithế kỷ XIX, sự lớn mạnh củaĐế quốc ĐứcsauChiến tranh Pháp-Phổđã tăng mạnh những ước mơ chiếm lĩnh trực thuộc địa và phân tách lại thị trường nhân loại của nước này. Đến đầuthế kỷ XX,Đế quốc Đứcđã thừa quaAnh,Phápđể trở thànhcường quốccông nghiệpđứng đầuchâu Âuvà đứng thứ 2 trên trái đất (sauMỹ). Tuy nhiên trong cuộc chạy đua giành đơ thuộc địa, Đức lại là nước lờ lững chân, bởi đến cuốithế kỷ XIX, hầu như châu Á với châu Phi đã biết thành Anh, Pháp chiếm làm nằm trong địa. Năm1913, tổng diện tích các thuộc địa của Đức chỉ là 2,9 triệu km2, trong khi nước Anh bao gồm tới 34 triệu km2, Pháp có khoảng gần 13 triệu km2. Vị quy mô thuộc địa không tương xứng với tiềm năng công nghiệp (ít nằm trong địa thì tức là có íttài nguyênvà thị trường tiêu thụ), Đức là nướchiếu chiếnnhất trong thời kỳ này. Xung quanh ra, nước Đức chịu ảnh hưởng sâu sắc của truyền thốngquân phiệtPhổ: đề caochủng tộc Đức, tích cực truyền bá tinh thầnkỷ nguyên tắc quân đội,chạy đua vũ trang.Leninđã tổng kết đặc trưng của nước Đức thời kỳ này là"Chủ nghĩa đế quốc quân phiệt, hiếu chiến".

Nhưng ước mơ củaĐứcgặp phải sự bội phản kháng của các nước"đế quốc già"là nướcAnh,PhápvàNga. Những "đế quốc già" này về cơ bản đã sở hữu gần hết mọi thuộc địa mênh mông khắp trái đất và muốn bảo trì quyền thống trị của mình, không thích "chia phần" đến những quyền năng mới nổi như Đức.Đế quốc Áo–HungvàĐế quốc Ottomantừ lâu sẽ suy yếu, nhưng vẫn ước ao có đủ "tư cách" cùng vai trò để tranh giành tác động trong khu vực vựcTrung Âu,BalkanvàKavkaz. Các cường quốc khác can thiệp vào khoanh vùng đó để tranh giành ảnh hưởng với nhau...

Do tất cả cùng mục tiêu tranh giành nằm trong địa vớiAnh-Pháp, nướcĐứcđã cùngÁo - Hung,Italiathành lập "phe Liên Minh" vào năm1882để chuẩn bị chiến tranh phân tách lại vắt giới. Để đối phó,Anhđã cam kết vớiNgavàPhápnhững Hiệp mong tay đôi sinh ra phe Hiệp mong (đầuthế kỷ XX). Trường đoản cú đó, sinh sống châu Âu đã tạo nên 2 khối quân sự tuyên chiến đối đầu nhau. Phía hai bên ra mức độ chạy đua vũ trang, sẵn sàng cho chiến tranh. Một cuộc chiến tranh đế quốc nhằm mục tiêu phân phân chia thuộc địa trên trái đất không thể kị khỏi.

Sự mâu thuẫn mang ý nghĩa chất đế quốc nhà nghĩa đòi hỏi một cuộc "chém giết mổ lớn" để phân định lại ngôi thứ với lập lại trơ khấc tự cầm giới, theo đó các thế lực mới nổi (đứng đầu làĐế quốc Đức) mong ước đánh bại các thế lực cũ (Anh, Pháp, Nga) để chỉ chiếm lấy thuộc địa của kẻ thua.

Mặt khác, vấn đề phát hễ chiến tranh của những nước đế quốc còn nhằm mục tiêu đối phó với những không ổn định trong nội bộ quốc gia. Đầuthế kỷ XX, phần lớn ách thống trị lao rượu cồn ở những nước bị bóc lột nặng nề, đời sống hết sức khốn khó (công nhân tiếp tục phải làm việc 12 giờ/ngày, đồng lương lại thấp, việc loại bỏ diễn ra bừa bãi, trẻ nhỏ 12 tuổi đã phải đi làm việc công nhân phụ giúp phụ vương mẹ...). Sự áp bức đó tạo nên mâu thuẫn gay gắt giữa tín đồ lao đụng với chủ tứ bản, nhiều tổ quốc đã tiềm ẩnphong trào bí quyết mạng(đặc biệt là ởNga,ĐứcvàÁo-Hung). Bài toán phát động chiến tranh sẽ kích thích ý thức ái quốc của bạn dân, có tác dụng họ quên đi các vấn đề vào nước và xoa vơi mâu thuẫn trong thâm tâm các nước đế quốc.

Liên minh chủ sự, chạy đua vũ trang, quân phiệt

Từ tại sao mâu thuẫn lợi ích, sự thèm muốn tranh giành ở trong địa vẫn dẫn tới một nhóm tại sao khác cũng rất được các nhà nghiên cứu chỉ ra, là hệ thống các cấu kết quân sự, sự chạy đua thiết bị và nhà nghĩa quân phiệt của các đế chế:

Chủ nghĩa dân tộc

Sauthế kỷ XIXtại châu Âu khi đông đảo giá trị trường đoản cú do cá nhân và quyền trường đoản cú quyết của cá nhân được nhấn thức thì hiển nhiên nhấn thức vềquyền dân tộc tự quyếtcủa các dân tộc đã bị tinh chỉnh và điều khiển bởi những dân tộc cường quốc sẽ trỗi dậy và gặp mặt phải sự phòng trở của những dân tộc khác. Sự ngộ ra tình cảm dân tộc bản địa thường đi kèm theo vớiChủ nghĩa Sôvanhvà trên tuyến phố tìm vị thế của mình các dân tộc nhỏ dại thường tìm sự bảo trợ của các đồng minh lớn để cản lại các quân địch cận kề. Điều đó dẫn đến những xung đột được tích luỹ và chiến tranh là bí quyết giải toả cuối cùng.

Chủ nghĩa dân tộclà tại sao chính của vụ sát hại hoàng tử Áo-Hung tạiBosnia.Đế quốc NgavàĐế chế Ottomanđã đi đến chiến tranh tại Balkan1878. Sau cuộc chiến, Nga có ảnh hưởng lớn ởBalkan. Áo-Hung lại tinh chỉnh và điều khiển chính phủ ởBosniavà năm 1908 thì gạtThổ Nhĩ Kỳra khỏi đây, cụ toàn album hình ảnh hưởng nghỉ ngơi Bosnia. Nga vận động các nước còn lại trên bán hòn đảo Balkan lập raLiên minh Balkanhi vọng khối này sẽ đẩy lùi Áo-Hung. Nhưng vì những mâu thuẫn trước kia đối với Đế chế Ottoman, khối này dường như không chống lại Áo-Hung mà lại gâyChiến tranh Balkan lần đầu tiên 1912-1913với Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy vậy do sự phân chia quyền hạn không đều,Chiến tranh Balkan lần thiết bị hai 1913lại bùng phát, vàBulgarialà nước bại trận. Đến năm1914, Thổ Nhĩ Kỳ gần như chỉ có một ít tác động ở bán hòn đảo này, chủ yếu ởAlbania.Áo-Hunglại trở thành kẻ thù lớn của liên kết Balkan.Serbia, nước theo chủ nghĩa dân tộc trẻ trung và tràn trề sức khỏe nhất tại Balkan từ bây giờ đã vận động chủ nghĩa dân tộc Bosnia là nước bao gồm chung đường biên giới giới cùng với Serbia để đánh đuổi Áo-Hung thoát khỏi Balkan. Một trong những phần tử được hỗ trợ bởi tổ chức dân tộcBàn tay đencủa Serbia đã giết hại hoàng tử Áo-Hung vào28 tháng 6năm1914. Sau đó, Áo-Hung rình rập đe dọa Serbia cùng 1 tháng sau, Áo-Hung tuyên bố chiến tranh với Serbia vào ngày28 mon 7năm1914.

Chiến tranh là vớ yếu?

Trong những học giả quả đât khi đề cập tại sao chiến tranh có lộ diện câu hỏi: Liệu hoàn toàn có thể tránh được cuộc chiến tranh này không? với những nguyên nhân khách quan tiền và nhà quan do đó thì nghỉ ngơi tầm thế giới và lịch sử hào hùng nhân loại hoàn toàn có thể nói: với trình độ giác ngộ chủ yếu trị của thế giới vào đầuthế kỷ XX, khi bốn duy bao gồm trị vẫn chính là tư duy nước lớn, tứ duy đế quốc chủ nghĩa, khi giải pháp tiếp cận những vấn đề quốc tế luôn theo nguyên lý "tối đa quyền lợi cho mình, buổi tối thiểu cho đối phương" thì chiến tranh thế giới trước tiên là "phải xẩy ra và thiết yếu tránh được". Trận đánh này sẽ cùng vớiChiến tranh nhân loại thứ haisẽ tập cho trái đất phải lưu ý đến theo kiểu tư duy mới là "cùng mãi sau hoà bình, các bên cùng gồm lợi". Để nhận thức được như vậy thế giới phải trả giá ngay gần cả trăm triệu mạng người trong 2 cuộc trận chiến và các cuộc chiến khác trongthế kỷ XX. Đó là bài học kinh nghiệm chính trị quý giá nhất của đại chiến mà đôi khi nơi này hay chỗ khác bài học kinh nghiệm đó vẫn còn đấy bị "lãng quên".